Kinderen van moeder aarde, Het helse paradijs, Het gulden vlies van Thule – van Thea Beckman, Lemniscaat, 12+
Deze bespreking stond op zaterdag 22 augustus 2026 in het Friesch Dagblad
Heeft het de tand des tijds doorstaan, is een vraag die vaak bij klassieke boeken wordt gesteld. Is het taalgebruik niet verouderd en spreken de thema’s nog wel aan? Dat de Thule-trilogie van Thea Beckman al veertig jaar wordt herdrukt, zegt al iets. Maar daarbij kan ook sentiment en nostalgie een rol spelen. ‘Kinderen van moeder aarde’, het eerste en bekendste deel van het drieluik is voor veel mensen, die in de jaren 80 van de vorige eeuw opgroeiden, een van hun lievelingsboeken.
Lezers waren enthousiast maar de boeken kregen een lauwe ontvangst van recensenten. Het tij lijkt gekeerd want de boeken staan weer volop in de belangstelling. De boeken zijn onlangs herdrukt met schitterende nieuwe omslagen van illustrator Martijn van der Linden, waardoor ze er weer een tijd tegen kunnen. Er zijn voorzichtige plannen voor een speelfilm en er is een documentaire over de trilogie in de maak met als titel ‘De visionair’.
Genoeg redenen om de trilogie te gaan lezen. Tijdens mijn vakantie las ik de dertienhonderd pagina’s achter elkaar en viel nog net niet van mijn campingstoel van verbazing. Bijna alles is actueel en staat in deze tijd ter discussie of we zitten er al middenin. Of het nou het om klimaat, milieu en de omgang met dieren gaat of om immigratie, oorlogszucht en landsgrenzen.
De drie delen in een notendop: het verhaal speelt zich af op Thule, waar na de Derde Wereldoorlog een maatschappij is opgebouwd waar vrouwen de baas zijn. Thule is het vroegere Groenland en de bewoners van het eiland leven in harmonie met de natuur en met elkaar. Zonder veel luxe, technologie en industrialisatie. Daarvoor is het respect voor moeder aarde te groot. In de drie delen worden vanuit het oorlogszuchtige Badense rijk meerdere pogingen gedaan het land te veroveren. De inwoners van Thule blijven trouw aan hun waarden en normen en slaan de aanvallen met succes af zonder veel geweld te gebruiken.
Pellen we de onderwerpen af, dan begint het al bij de keuze voor Groenland. Alsof Donald Trump de trilogie op zijn nachtkastje had liggen. Ook de vijandige krachten in de boeken vinden dat ze recht hebben op het gebied dat zo rijk is aan grondstoffen, waaronder goud en olie. Waarom zou je landsgrenzen moeten respecteren, vinden de Badenezen, het gaat om het recht van de sterkste. Op Thule kennen ze het begrip vijanddenken niet eens, ze zijn gewend mensen in nood te helpen, ongeacht hun afkomst.
Opvallend is het wantrouwen van de Thulenen tegenover technologie, bankwezen en industrialisatie die door de vijand juist worden verheerlijkt. Het lijkt alsof Thea Beckman al een waarschuwing afgaf tegen de gevolgen van Big Tech. Toch zijn de Thulenen niet dogmatisch en juist dat maakt de trilogie zo interessant en veel minder moralistisch dan je zou denken. Thule is een vrouwenmaatschappij omdat mannen niet met macht om kunnen gaan en al helemaal niet worden vertrouwd met wapens. Dat wordt voorzichtig bijgesteld: mannen krijgen wel langzaam meer zeggenschap en ook sommige technologische verworvenheden worden omarmd. Heel voorzichtig en met beleid, en vanuit de diepe overtuiging dat mensen te gast zijn op deze aarde. Het respect voor wat de aarde te bieden heeft, voor de natuur en voor dierenrechten, blijft onverminderd groot.
Het is wonderlijk dat Beckman al deze thema’s in de jaren 80 van de vorige eeuw al aansneed. Alsof ze wist dat er ooit enorme datacenters gebouwd gingen worden. Natuurlijk was er al een feministische golf geweest en werd er voorzichtig gesproken over milieu- en klimaatproblematiek. Het rapport van de Club van Rome stamt uit begin jaren 70 en de kerken startten rond die tijd het conciliair proces waarin het behoud van de aarde een van de speerpunten was. Maar om dat alles samen te ballen in een verhaal blijft opmerkelijk. Dat Thea Beckman een visionair was, lijkt een understatement. Toch was ze dat niet. Ze was vooral een nuchtere vrouw, die niet eens zoveel op had met het feminisme. Met logisch nadenken, kom je ook een heel eind. De toekomsttrilogie is absoluut niet verouderd en leest als een trein. Het is niet verkeerd als veel politici de inhoud ter harte zouden nemen.
