‘Familieweekend’ van Jacques Vriens, Van Holkema & Warendorf, 10+
Deze bespreking stond op 11 juli 2026 in het Friesch Dagblad
In Die rotschool met die fijne klas beschreef Jacques Vriens in 1976 de meester die hij zelf was of graag wilde zijn. Het is gezellig in de klas van meester Jan, die zijn leerlingen echt ziet en met ze in gesprek gaat over lastige kwesties. Als een van de leerlingen buiten school wordt aangerand, praat meester Jan daar met de hele klas over. De directeur ziet liever dat Emma een paar dagen thuisblijft en er op school niet over wordt gesproken. De leerlingen komen voor hem in actie als meester Jan door zijn vrijmoedige gedrag in de problemen komt en wordt geschorst.
Bij herlezing blijkt het debuut van Jacques Vriens een soort blauwdruk voor zijn hele oeuvre te zijn. Vriens werd dit jaar tachtig en het is precies vijftig jaar geleden dat zijn eerste kinderboek verscheen, waarvan nu een jubileumeditie wordt uitgegeven met een nieuwe omslag. Vriens paste een paar dingen aan, er is nu bijvoorbeeld internet, maar de manier waarop meester Jan met de leerlingen omgaat, is niet veranderd. Een onderwijzer die oog heeft voor de individuele leerling, maar ook het belang van de groep en saamhorigheid hoog in het vaandel heeft staan. Dat was ook de portee van zijn succesvolle serie over Meester Jaap. Onderwijzers stellen het welzijn van hun leerlingen voorop en rebelleren tegen een schoolsysteem dat dat in de weg zit. Met humor en gevoel voor rechtvaardigheid worden regels aan de kaak gesteld en veranderd. Dat is de rode draad in al zijn werk, ook als het over familieproblemen en maatschappelijke thema’s gaat. Ga problemen niet uit de weg, maar los ze samen op door in gesprek te blijven.
Ook in zijn nieuwste boek Familieweekend, dat onlangs verscheen, legt Vriens de vinger op gevoelige plekken die voor tieners heel herkenbaar zijn. Ties merkt dat in de brugklas jongens ineens stoer zijn gaan doen. Dat heeft zijn weerslag op hoe hij tijdens dit weekend met zijn favoriete nichtje Malou omgaat. De overgang tussen kind zijn en puber worden is subtiel en Vriens heeft daar als geen ander oog voor.
Vriens beschrijft zo’n typisch familieweekend op een vakantiepark waarbij het tegen heug en meug vooral gezellig moet zijn, op bevel van een dominante tante die een moordend activiteitenschema heeft gemaakt. Natuurlijk ontstaan er al snel barstjes in de familiefaçade. Er wordt verschillend gedacht over hoe om te gaan met oma, die steeds meer in de war raakt en regelmatig wegloopt. De ouders van Malou slagen er niet in om het nieuws van hun aanstaande scheiding over het weekend heen te tillen. Het bommetje dat wordt gedropt, veroorzaakt even ongemak en spanning. Maar doordat ze er met elkaar over kunnen praten, valt de zwaarte weg en kunnen ze verder. Ook over oma wordt een compromis gesloten waar de hele familie mee kan leven. De tieners binnen de familie vervullen een brugfunctie.
Net zoals veel van zijn andere werk, biedt ook Familieweekend geen groots of meeslepend drama. De boeken van Vriens zijn zelden spectaculair. Zijn kracht zit er in om een invulling aan maatschappelijke thema’s te geven die dicht bij de belevingswereld van kinderen blijft. Een dementerende oma, ouders die gaan scheiden, het heeft impact op kinderen, maar is niet het einde van de wereld. In Code kattenkruid: hoe mijn opa vrolijk doodging (2018) betrekt een grootvader zijn kleinzoon bij zijn euthanasiewens. Een heftig onderwerp waarbij echt wat op tafel ligt, toch blijft het behapbaar en overzichtelijk door het voortdurende gesprek.
Vriens blijft de schoolmeester die duidelijk probeert te maken dat we naar elkaar moeten blijven luisteren om te proberen de ander te begrijpen. Of het nou op een schoolkamp of tijdens een familieweekend is. Een boodschap die hij op een milde manier en met humor brengt en waarvan het belang juist in deze tijd van verharding en elkaar overschreeuwen niet te onderschatten is.
