‘Ilos – onderstroom’ van Marion Brunet, vertaling Lies Lavrijsen, Lannoo, 12+
Zonder de Astrid Lindgren Memorial Award (ALMA) hadden Nederlandse lezers waarschijnlijk nooit kennisgemaakt met de fantastische serie boeken over Jefferson van de Franse schrijver Jean Claude Mourlevat die de prijs in 2021 won. Grote bekroningen hebben regelmatig als voordeel dat een oeuvre ontsloten wordt en wij er hier in Nederland ook kennis mee kunnen maken. Vooral als het om een taalgebied gaat, waaruit boeken minder frequent worden vertaald, zoals bijvoorbeeld het Frans.
Vrijwel niemand in Nederland kende het werk van Marion Brunet toen ze vorig jaar de ALMA won. Maar ook daar brengt uitgeverij Lannoo nu verandering in door vertaalster Lies Lavrijsen aan het werk te zetten. Die heeft het er maar druk mee, dus voorlopig maar even gaan Franse winnaars meer, want het gaat meteen om een trilogie. Het zijn de meeste recente boeken van Brunet. De Ilos-serie speelt zich af in 2052 als Frankrijk voor een deel onder water staat na een aantal tsunami’s en overstromingen. Alweer een dystopisch jeugdboek waarin het klimaat een hoofdrol speelt (dat we er door worden overspoeld zou een te flauw grapje zijn). Maar een grote prijs, een belangrijke schrijver en een jury die rept van ‘sprankelend en kristalhelder proza’, dus daar kunnen we niet omheen.
Maar helaas, het valt niet mee. De vermoeidheid slaat na een paar hoofdstukken al toe. Weer een maatschappij die wordt gecontroleerd door corrupte machthebbers en weer een wereld die naar de Filistijnen is gegaan. Brunet doet er niet veel origineels mee. Sterker nog: ze legt alles omstandig uit. Hoe het zo is gekomen, maar ook hoe iedereen in het boek zich voelt. En dan de clichématige vooruitwijzingen: ‘Ze weet nog niet hoe belangrijk dit moment later zal blijken te zijn. Hoe één ontmoeting alles zal veranderen.’ Hoe vertaal je show don’t tell in het Frans?
Ook de personages overtuigen nauwelijks, vooral de slechteriken zijn karikaturaal uitgewerkt. Het verhaal gaat over twee meisjes uit totaal verschillende milieus die elkaar meer dan zomaar leuk vinden. Nolane kan heel goed duiken en Bonnie is een zwemkampioene. Ze treden beiden in dienst van de baas van een big tech bedrijf met snode plannen. Nolane min of weer noodgedwongen. Nadat haar broer is verdronken, moet ze zelf zien te overleven. Bonnie krijgt een lucratief sponsorcontract waar ze zich niet senang bij voelt. Wat de magnaat precies aan het doen is, wordt in dit eerste deel van Ilos in de grondverf gezet. Het maakt op zich wel nieuwsgierig, maar is ook al in te vullen. Wie weet verrast Brunet.
Ilos-onderstroom biedt niet het sprankelende proza dat de ALMA-jury memoreert, het is eerder slepend en voorspelbaar.
