Impact van Mirjam Mous, Van Goor, 13+
´Every war is different, every war is the same’. Het motto van de jongerenroman Impact van Mirjam Mous is een citaat uit Jarhead, een oorlogsfilm 2005 die vooral inzoomt op de dagelijkse praktijk van soldaten en in alles zinloosheid en leegte ademt. De zinsnede uit de film wordt door het verhaal in Impact ondersteund omdat de in het oorlog beschreven boek volgens de herkenbare lijnen verloopt. Het gaat om macht en prestige, waarbij wantrouwen en angst worden gevoed. De bevolking wordt tegen elkaar opgezet aan de hand van onjuiste berichtgeving. Zo gaat het meestal, wil Mous meegeven, en daar heeft ze gelijk in.
Leefden buren eerst nog vredig naast elkaar, als de oorlog is begonnen worden sommige bewoners van Gaasperland plots met achterdocht benaderd omdat ze familiaire banden hebben in het land van de agressor. De aanstichter van de oorlog is in dit geval Klovenië, een conservatieve staat met totalitaire trekken waar traditionele gezinswaarden voorop staan en moderniteit met argwaan wordt bekeken. Mous schetst een fictieve situatie waarbij de lezer de ruimte heeft om zelf vergelijkingen met de actualiteit en heersende regimes te maken. En dat is helaas op dit moment niet zo moeilijk.
De vader van het gezin in dit boek is een populaire presentator van een prominente talkshow op de staatszender van Klovenië. Het verhaal wordt wisselende verteld vanuit twee van zijn kinderen en een nichtje van een vriendin in Gaasperland. De zoon zwicht voor de verlokkingen van de strijd, vooral omdat hij ineens kameraden heeft en gezien wordt. De dochter voelt zich steeds meer aangetrokken tot het verzet. Het meisje in het aangevallen land slaat op de vlucht omdat de familie wordt bedreigd vanwege banden met Klovenië.
Mous schakelt snel tussen de drie personages in korte hoofdstukken vol vooruitwijzingen en cliffhangers. Dat levert zoals we van haar gewend zijn een pageturner op die vlot en gemakkelijk leest. Maar het ontbreekt ook een beetje aan echte diepgang. Daarvoor gaan de ontwikkelingen te snel en zijn de overgangen te grotesk. Vooral de zoon en dochter schuiven nogal gemakkelijk heen en weer in hun overtuigingen, zonder dat Mous overtuigend duidelijk maakt waarom ze tot die nieuwe inzichten komen. De apotheose, waarin de beroemde vader een groot aandeel heeft, lijdt aan hetzelfde euvel.
Impact is dan wel weer meer dan zomaar een spannend boek omdat het iets laat zien over de mechanismen van een oorlog. Vooral hoe stompzinnig en zinloos het is. Geen verbluffend nieuw inzicht, maar het kan geen kwaad het steeds opnieuw naar voren te brengen.
