Schildpadmeisje van Marlies Slegers, Luitingh Sijthoff, 10+
Deze bespreking stond op 8 november 2025 in het Friesch Dagblad
Moeder belooft telkens opnieuw dat ze gaat stoppen met drinken
De dertienjarige Elvis ‘haathoudt’ van haar alcoholistische moeder die na agressieve uitbarstingen telkens opnieuw beterschap belooft. Marlies Slegers schreef een inzichtelijke jeugdroman over de gevolgen van huiselijk geweld voor kinderen.
Beeldspraken en vergelijkingen. Kinderboekenschrijfster Marlies Slegers houdt er van. Een van de sterkere voorbeelden in haar nieuwe boek Schildpadmeisje is die waarin de dertienjarige Elvis haar alcoholistische moeder met een Noord-Koreaanse woontoren vergelijkt. Zo’n toren waar niemand woont, maar waar iedere avond de lichten aangaan om een façade in stand te houden. In alles moet het uitstralen: hier wordt gelukkig geleefd en is er niks aan de hand. Haar moeder is er heel goed in om naar buiten toe de schijn op te houden van het perfecte gezinnetjes. Ook tegenover haar twee dochters is ze poeslief in de periodes dat ze even wat minder drinkt.
Hardnekkige schimmel
Maar perfect is het al een tijdje niet meer, het komt niet in de buurt ook. De vader van Elvis en haar zusje heeft het gezin verlaten en sindsdien drinkt hun moeder meer dan ooit. In haar dronken buien is ze verbaal en fysiek agressief richting haar oudste dochter. In Schildpadmeisje krijgt de lezer gestaag inzicht in de mechanismen van huiselijk geweld. Elvis geeft weinig prijs, aan haar omgeving, maar ook aan de lezer. In het begin lijkt het nogal alsof haar moeder vooral gemeen tegen haar doet en haar behandelt ‘als een hardnekkige schimmel die maar niet verdwijnt’. Het verbale en psychologische geweld is ernstig genoeg, maar er blijkt veel meer aan de hand. Elvis wordt regelmatig ernstig fysiek belaagd door haar moeder. De situatie is op een gegeven moment zelfs levensbedreigend, ook voor haar zusje.
Slegers schrijft al lang populaire kinder- en jeugdboeken, maar maakte vijf jaren geleden de ommezwaai naar het literairder genre. Briefjes voor Pelle over een jongen die een doos met opdrachten vindt van zijn overleden vader kreeg veel lof. We moeten je iets vertellen gaat over de gevolgen van een scheiding voor kinderen en dat speelt ook in dit boek een belangrijke rol. De vader lijkt zich niet meer om zijn kinderen te bekommeren, maar zoals vaker bij een scheiding, ligt dat net wat anders. Moeder liegt en intimideert en speelt toneel voor de buitenwereld, waardoor de situatie lang in stand kan blijven. Al is het pijnlijk dat veel mensen vermoedens hebben, maar niet aan de bel trekken. Als Elvis eindelijk gaat praten tegen een nieuwe buurjongen, komt het verhaal in een stroomversnelling en wordt er ingegrepen in de thuissituatie.
Valse beloftes
Schildpadmeisje is het meest geslaagd als het portret van een kind dat zich verantwoordelijk voelt voor de situatie die door volwassenen is gecreëerd. Het boek snijdt door de ziel, vooral omdat het geen fictie is. Dit komt veel te vaak in het echt voor. De ontreddering en eenzaamheid van Elvis zijn sterk en overtuigend weergegeven. Ze dobbert in haar eentje rond met allerlei gevoelens. Haathouden, noemt ze het zelf. Ze haat haar moeder maar houdt ook nog steeds van haar. Zoals kinderen dat meestal blijven doen. Die loyaliteit maakt dat ze de buitenwereld op afstand houdt, al weet ze diep van binnen dat haar moeder niet gaat veranderen. De excuses en valse beloftes van haar moeder na agressieve incidenten ervaart Elvis als bijna nog verstikkender dan het geweld zelf.
Schildpad tussen het vuilnis
Elvis keert naar binnen en deelt met niemand wat er thuis aan de hand is. Ze vlucht naar een verlaten caravan en sluit vriendschap met de terminale buurman Joop die zo zijn vermoedens heeft. Hij leert zijn buurmeisje leert voor zichzelf op te komen. Elvis vindt troost bij een schildpad die ze tussen het vuilnis vindt. Ook in de steek gelaten en niemand die om hem geeft, net als bij haar. Slegers is niet wars van de nodige symboliek, maar het zit het verhaal niet in de weg. De hoopvolle afloop is wat veel van het goede. Als tegen het einde het contact met de moeder enigszins is hersteld, concludeert Elvis dat ‘ze nog een lange weg te gaan hebben’. Daar is de schrijfster aan het woord, en niet de dertienjarige.
Terwijl de stem van Elvis in de rest van het boek authentiek klinkt. Het is dan ook niet moeilijk om mee te leven met dit meisje dat het zo zwaar voor de kiezen krijgt.
